تاسیسات الکتریکی

تاسیسات الکتریکی

اسیسات الکتریکی: مجموعه اي است از تجهیزات الکتریکی به هم پیوسته براي انجام هدف یا اهداف معـین
که داراي مشخصصه هاي هماهنگ ومرتبط باشند.
مدار (مدار الکتریکی در تاسیسات): مجموعه اي از تجهیزات الکتریکی در یک تاسیسات است که از منبـع
واحدي تغذیه نموده وبه کمک وسایل حفاظتی واحدي در برابر اضافه جریان ها حفاضظت شده باشد.
بدنه هادي: بدنه هاي هادي (فلزي)و اجزاي دیگر تجهیزات الکتریکی که هادي می باشند ومی توان آنها را
لمس نمود وبه طور عادي برقرار نیستند اما در حالت وجود اتصالی ممکن است برقرار شوند.
الکترود زمین: یک قطعه یا قسمت هادي یا گروهی متشکل از قطعات هادي که در تمـاس بـسیار نزدیکـی
با زمین بوده وبا آن اتصال الکتریکی برقرار می کند. خصوصیات اتصال زمین بایـد از طرفـی بـا خواسـته
هاي حفاظتی سیسنم واز طرف دیگر با مقررات ایمنی در بابر برق گرفتگی در اثر تماس با بدنه هاي هـادي
مطابقت کند.
انواع الکترود زمین : 1 -میله هاي فولادي مخصوص با روکش مس با حداقل 16میلیمتـر قطـر 2 -لولـه
هاي گالوانیزه (لوله آب )به صورت کوبیده شده یا دفـن شـده قـائم حـداقل 1ایـنچ 3 -تـسمه فـولادي
گالوانیزه گرم با حداقل 100میلیمتر مربع سطح مقطع و3میلیمتر ضخامت 4 -صفحه مـسی دفـن شـده در
زمین (چاه) به ابعاد حداقل 50*50 سانتیمتر وبا 2میلیمتر ضخامت 5 -هادي مسی (تسمه با سطح مقطـع
حداقل 50میلیمتر مربع وبا 2میلیمتر ضخامت 6 -هادي چند مفتولی 35میلیمتر مربع بـا حـداقل قطـر هـر
مفتول 8.1میلیمتر 7 -الکترود هاي جاسازي شده در پی ها به حداقل ضخامت فولاد 3میلیمتـر 8 -میلـه
هاي فولادي در بتن مسلح (میلگردها)
حداقل عمق الکترودهاي زمین : عمق دفن باید طوري باشد که خشک شدن یا یخ زدگی زمین تـاثیري در
مقاومت آن نداشته باشد .عمق الکترود ها نباید از مقادیر زیر کمتر باشد :
*الکترودهاي کوبیده شده یا دفن شده به صورت قائم : 2متر *لبه بالایی الکترود صفحه اي از سطح زمـین
: 5.1متر *الکترودهاي افقی تسمه اي یا هادي مسی : 7.0متر
توجه : عمق الکترود ها باید از سطح زمین بکر اندازه گیري شود.
نکته: در شرایطی که امکان انتقال ولتاژ قشار قوي به تجهیزات فشار ضعیف وجـود دارد لازم اسـت از دو
الکترود زمین استفاده شود.در این صورت فاصله دو الکترود ازیکدیگر در نزدیکترین نقطه نباید از 20متـرکمتر باشد ودر مورد الکترود هاي قائم این فاصله نباید از 20متر یا دو برابـر عمـق الکتـرود هـا نزدیکتـرباشد.
جریان نشت در یک تاسیسات: جریانی است که بین مداري که از نظر الکتریکی آسیب ندیده است وزمـین
یا بدنه هاي هادي بیگانه برقرار شود.
کلید جداکننده: یک وسیله مکانیکی قطع ووصل است کـه در حالـت قطـع فاصـله جـدایی لازم را طبـق
مشخصات تعیین شده به وجود می آورد.
کلید قطع بار : یک وسیله مکانیکی قطع ووصل است که قادر به وصل عبوردادن وقطع جریـان بـرق مـدار
درشرایط عادي می باشد.شرایط عادي ممکن است شامل وضعیتی با اضافه بارهاي مشخص باشـد وهمـین
طور براي زمانی مشخص جریان هایی را در شرایط غیر عادي مدار مانند اتصال کوتاه تحمل کند.
فیوز:
وسیله اي است که ازطریق ذوب یک یا چند المان خود که به نحوي مخصوص طراحی وتناسب یافته انـد
با قطع جریان اگر شدت آن از مقداري تعیین شده به مدت کافی بیشتر شود مداري را که در آن قرار گرفته
است باز می کند. براي حفاظت سیم ها وکابل هاي انشعابی معمولی که موتورهاي برقی را تغذیـه نمـی
کنندودر لحظه شروع جریان هاي زیادي براي مدت قابل ملاحظه اي از مدار نمـی گیرنـد از فیـوز هـا بـا
اندازه مناسب وضریب ذوب کم استفاده می شود.براي این کار فیوز استانداردي که اندازه اسـمی آن برابـر
جریان مجاز سیم یا کابل است یا کمی با آن اختلاف دارد انتخاب می گردد.چنین فیوزي هـم در صـورت
بار اضافی وهم در صورت بروز اتصال کوتاه ذوب شده ،مدار را قطع می کند وبـا جـدا نمـودن قـسمت
معیوب بقیه مدار یا شبکه را مصون نگه می دارد .فیوزهاي مناسب براي سیم هاي عایق دار مسی بـا عـایق
پلاستیکی براي شرایط مختلف نصب تعیین شده در جدول زیر آمده است:

کنتور وتابلو توزیع:
در غالب کشورها فیوز سر خط ورودي توسط شرکت برق نصب ومهر می شود ومصرف کننده حق دست
زدن به آن راندارد. پس از این فیوز کنتور قرار دارد کـه میـزان مـصرف انـرژي الکتریکـی را بـر حـسب
کیلووات ساعت اندازه گیري می کند.در شکل( a(پس از کنتور از کلیـد اصـلی وفیـوز ودر شـکل (b(از
دیژنکتور استفاده شده که در اختیار مصرف کننده می باشد.این کلیـد وفیـوز یـا دیژنکتـور بـراي کنتـرل
وحفاظت سیستم خانه مورد استفاده قرار می گیرد.پس از این وسایل تابلو توزیع قرار مـی گیـرد کـه از آن
انشعاب هاي لازم از طریق فیوز ها یا دیژنکتور هاي محافظ گرفته می شود.
به طوري که مشاهده می کنید فیوز شرکت برق تنها روي فاز تعبیه شده وسیم نول (نوترال)از طریـق تیغـه
اي که در هنگام تعمیر یا آزمایش به سهولت قابل باز شدن است متصل می شود.

ساختمان هاي کوچک معمولا از برق تک فاز تغذیه می شـوند وکنتـور هـاي تـک فـاز در انـدازه هـاي
استاندارد 45،30،20،15،10،5و60 آمپرساخته می شوند .خانه هاي بزرگتر که مـصرف بیـشتر دارنـد از
برق 3فاز استفاده می کنند .کنتور هاي سه فاز در اندازه هاي اسـتاندارد 60،40،30،25،20،15،10 آمپـر
ساخته می شوند.
نظر به اینکه بارهاي بزرگتر برقی در خانه هاي مسکونی در آشپزخانه وزیرزمین متمرکز هستندکابل ورودي
را در نزدیکی این مراکز به خانه وارد می کنیم وکنتور ومتعلقات آن وتابلو توزیع نیز در چنین محلی نصب
می شود به طوري که خواندن کنتور توسط مامور اداره برق ودسترسی به تابلو توزیـع بـه سـهولت میـسر
باشد.
مشخصه هاي منبع یا منابع تغذیه
انواع جریان: متناوب ومستقیم
نوع وتعداد هادي ها :
براي جریان متناوب : هادي یا هادي هاي فاز هادي خنثی هادي حفاظتی
براي جریان مستقیم: هادي هاي معادل هادي هاي ذکر شده در بالا
اجراي تاسیسات برقی
1-براي نصب تاسیسات الکتریکی باید استاد کاران کار آزموده را به کـار گرفـت واز لـوازم وتجهیـزات
مناسب استفاده کرد .
2-در خلال عملیات نصب نباید در مشخصه هاي تجهیزات الکتریکی خللی وارد آید.
3-هادي حفاظتی وخنثی باید با استفاده از رنگ آمیزي یا به نحوي دیگر در محل ترمینال ها قابل تشخیص
باشند.این هادي ها باید در تمام طول کابل ها وبند هاي قابل انعطـاف بـا اسـتفاده از رنـگ آمیـزي قابـل
تشخیص باشند.
4-اتصالات بین هادي ها یا هادي ها و تجهیزات الکتریکی باید به نحوي انجام شود کـه دوام وایمنـی آن
ها تضمین شده باشد.
5-کلیه تجهیزات الکترکی باید به نحوي نصب شوند که در شرایط پیش بینی شده به سیستم خنـک کننـده
آن ها خللی وارد نیاید.

6-کلیه انواع تجهیزات الکتریکی که احتمال دارددماي زیادیا قوس الکتریکی ایجادکننده بایـد بـه نحـوي
مستقر یا حفاظت شوند که خطر ایجاد آتش سوزي در موارد قابل اشتعال از آن ها رفع شده باشد.
مقررات و استاندارد هاي اجراي تاسیسات :
1 -نصب کابل ها بر روي دیوار یا سقف باید با استفاده از بست هاي مخصوص این کار که از مواد عـایقکابل ها :
ساخته شده اند ودو عدد پیچ دارند انجام شود.فاصله کابل ها از یکدیگر باید حداقل دو برابـر قطـر کابـل
باشد .فاصله کابل از دیوار باید حداقل 2سانتی متر باشد .
2-کابل هاي دفن شده در خاك باید از انواع مجاز براي این کار باشند وعمـق دفـن کابـل هـا ي فـشار
ضعیف 7.0تا3.0 متر وبراي کابل هاي فشار متوسط 3.0 متر بیشتر از کابل هاي فشار ضعیف باشد.
3-جابجا کردن باز کردن کشیدن یا نصب کابل درهواي آزاد نباید در دماي کمتـر از 3+درجـه سـانتیگراد
انجام شود .
علائم ومشخصه هاي انواع کابل ها:
در استاندارد آلمانی که در ایران معمول شده است ساختمان کابل ها با حروف الفبا مشخص مـی شـود .
در این روش حرف اول جنس هادي را مشخص می کند . Nعلامت مس وNAعلامت آلومینیـوم اسـت .
حرف دوم عایق سیم ها را مشخص می کند. Yعلامت پلاستیک وGعلامت لاستیک است ودر صورتی که
حرفی وجود نداشته باشد عایق کاغذي مورد نظر است .قسمت بعد مشخص کننـده نـوع غـلاف اسـت .
Yغلاف پلاستیکی ،Kغلاف سربی،KLغلاف آلومینیومی است .قسمت بعد مشخص کننده نوع زره اسـت
.Bمشخص کننده سیم هاي فولادي وGBمعین کننده سیم فولاد گالوانیزه است . بالا خره در قسمت آخـر
جنس روپوش خارجی را مشخص می کند ودر آن Aمعین کننده الیاف گیاهی می باشد.در زیر علائم چنـد
کابل ولتاژ ضعیف که در برق رسانی مورد استفاده قرار می گیرد آمده است.
NYYکابل با هادي مس
NAYYکابل با هادي آلومینیوم ،عایق وغلاف پلاستیک
NGGکابل با هادي مس،عایق وغلاف لاستیک
NAGGکابل با هادي آلومینیوم،عایق وغلاف لاستیک
NYKBکابل با هادي مس،عایق پلاستیک،غلاف سرب وزره فولادي

Bکابل با هادي مس،عایق وغلاف پلاستیک وزره فولاد گالوانیزه
NKBAکابل با هادي مس ،عایق کاغذ ،غلاف سرب،زره فولاد وروپوش خارجی الیاف گیاهی
سیم کشی:
1 -کلیه سیم کشی هاي داخلی ساختمان ها اعم از روکار و توکار باید در داخل لوله هاي مخصوص سـیم
کشی یا مجاري مخصوص این کار انجام شود وبراي اجراي انشعابات خمها زانوها سه یا چهـار راهـه هـا
وغیره باید از وسایل ومتعلقات استاندارد ومخصوص هر لوله یا مجزا استفاده شود.
2-جعبه هاي زیر کلید وپریز باید با نوع لوله کشی وکلید وپریز هاي مورد استفاده همگونی داشته باشد.در
مورد ساختمان هاي مسکونی از لوله هاي پلاستیک خرطومی استفاده می شود.
3-مدار هایی که در زیر کف ها قرار می گیرند باید فقط با لوله هاي پلاستیکی اجرا شود.
4-تغییر نوع لوله (براي مثال فولادي به پلاستیکی )بدون تعبیه نوعی جعبه در محل تغییر ممنوع است.
5-سیم هاي کشیده شده در لوله ها یا مجاري باید از هر نظر سالم وبدون هیچگونه شکـستگی وپیچیـدگی
باشد وبین دو جعبه تقسیم یا در محلهاي دسترسی به سر سیم ها باید به صورت یکپارچه باشد .
6-اتصالات وانشعابات باید با استفاده از ترمینال هاي پیچی انجام شود.پیچیدن سیم ها بـه دور هـم بـراي
ایجاد اتصال الکتریکی وعایق بندي محل اتصال با نوار چسب الکتریکی ممنوع است.
7-انجام سیم کشی هاي نوع روکار با استفاده از سیم هاي چند لا وبست هاي میخی یا میخ معمولی ممنوع
است .
8-از سیم ها وکابل هاي مخصوص زیر گچی فقط در مواردي میتوان اسـتفاده کـرد کـه طـول انـشعابات
ازمحل سیم کشی ثابت تا محل مصرف کننده (مانند چراغ)بیش از 5.1متر نباشد.در سایر موارد اسـتفاده از
این نوع سیم کشی در تاسیسات الکتریکی ممنوع خواهد بود.
کلید ها:
1-کلید ها باید براي استفاده در سیستم هاي جریان متناوب واز نوع قطع ووصل سریع بدون دخالت نحـوه
وسرعت عمل دست مناسب باشد.
2-کلید هاي کنترل مدار ها (ازجمله چراغ ها)باید هادي فاز را قطع ووصل کنند .قطع ووصل هادي خنثـی
براي کنترل مدار ممنوع است

پریز ها:
1-کلیه پریزها اعم از یک فاز یا سه فاز باید براي وصل هادي حفاظتی یک اتصال اضـافی داشـته باشـد.

2-در پریز هاي داراي دو اتصال اضافی یک اتـصال مخـصوص هـادي حفـاظتی ولتـصال حفـاظتی دوم
مخصوص هادي خنثی است.
3 -استفاده از آداپتود هاي پریز (افزایش دهنده ها یا رابط هایی که محل اتصال یک پریز نصب ثابت را به
دو یا سه انشعاب اتصال پذیر تبدیل می کنند)یا سر پیچهاي داراي محل اتصال پریز اکیدا ممنوع است.
4 -هرمدار پریز نباید بیش از 12پریز مربوط به مصارف عمومی را تغذیه کند .
5-در یک اتاق یا فضاي مشخص کلیه پریز ها باید فقط از یک مدار معین تغذیه کنند مگـر اینکـه فاصـله
مستقیم دو پریز نصب شده به دو مدار مختلف 5متر یا بیشتر باشد.
5 -ارتفاع پریزهاي نصب شده روي دیوار از کف تمام شده نباید کمتر از 3.0متر باشد.
6 -استفاده از پریزهاي چند خانه مجاز است ودر این صورت به هر پریز یا خانه فقط یـک دو شـاخه مـی
توان وصل کرد .
7-در همه اتاق ها وفضاهاي مسکونی (به جز آشپز خانه ودستشویی وحمام ونظایر آن)پریـز هـا بایـد در
نقاطی تعبیه شوند که فاصله هیچیک از نقاط خط پیرامون کف از تصویر پریز ها بر روي خـط پیرامـون از
5.1متر بیشتر نباشد.
8-در محدوده اي که از کف حمام تا ارتفاع 25.2متر ودر جهت افقی از لبه وان یا زیـر دوشـی 6.0متـر
امتداد دارد نباید هیچگونه کلید یا پریز یا هر وسیله برقی دیگر نصب شده باشد .
یادآوري : کلید هایی که جزو وسایل نصب ثابت اند از این قاعده مستسنایند .
– چراغ هاي نصب شده در محدوده دوش در حمام باید داراي درجه حفاظت IP44 یا بیشتر باشد.
انواع مدار ها در آپارتمان هاو منازل مسکونی: همه واحد هاي مسکونی بدون در نظـر گـرفتن سـطح زیـر
بناي آنها باید حداقل دو مدار نهایی مستقل به شرح زیر داشته باشند:
الف)یک مدار مختص روشنایی ب)یک مدار مختص پریزها

توجه: دو مدار یاد شده از این نظر لازم اند که در صورت بروز اختلال در یکی از مدار ها مدار دیگـر تـا
رفع خرابی روشنایی واحد مسکونی را تا مین کند تا از پیش آمدن هر گونه خطر احتمالی ناشی از تـاریکی
جلوگیري شود.
استاندارد شدت روشنایی داخلی :
شدت روشنایی مورد نیاز بر حسب لوکس (لومن بر متر مربع) باید تا آنجا که ممکن اسـت معـادل مقـدیر
پیشنهادي انتخاب شود .اگر اوضاع فنی واقتصادي ایجاب می کند می تـوان شـدت روشـنایی را بـیش از
مقادیر پیشنهادي انتخاب کرد ولی این مقدار هیچگاه نباید از مقدار حداقل کمتر باشد.

تاسیسات 2

طرح سیستم برق خانه هاي مسکونی:
سیستم برق خانه هاي مسکونی باید به صورتی طرح واجرا شود کـه از ایمنـی کامـل برخـوردار باشـد و
حداکثر استفاده وراحتی را براي ساکنان خانه تامین نماید . در خانه باید نور کافی چه بـه صـورت چـراغ
هاي ثابت یا قابل تغییر مکان در دسترس باشد وساکنان باید به سـهولت بتواننـد چـراغ هـا را روشـن یـا
خاموش کنند بدون اینکه لازم شود در تاریکی به زحمت دنبال کلید ها بگردند ویـا مجبـور شـوند چـراغ
هاي غیر ضروري را در پشت سر خود روشن باقی بگذارند . ساکنان باید قادر باشند چراغ رادیو تلویزیون
جارو برقی ودیگر وسایل را در هر نقطه دلخواه به پریز متصل کنند بدون اینکه مجبور به اسـتفاده از سـیم
هاي رابط بلند باشند. براي براوردن مقاصد فوق لازم است به نکات زیرتوجه شود:
الف) انشعاب وسیله حفاظت وکنتور خانه باید با ظرفیت کافی انتخاب شوند تا با توجه به افزایش آنی بـار
الکتریکی خانه موجب افت ولتاژ غیر قابل تحمل یا قطع غیر ضروري وسایل حفاظتی نگردد.
ب) سیم هاي انشعاب داخلی با اندازه هاي منا سب انتخاب شود.با اینکـه در انـشعاب هـاي کـم اهمیـت
ازسیم 5.1استفاده می شود در بسیاري از تاسیـسات خـانگی امـروزي کـوچکترین سـیم مـورد اسـتفاده
.است2.5
پ) تعداد انشعاب هاي داخلی باید به طور مناسبی انتخاب شود تا به علـت سـوختن یـک فیـوز قـسمت
بزرگ یا همه خانه در تاریکی وبی برقی فرو نرود . هر چه تعداد انشعاب ها بیشتر باشـد ضـریب اطمینـان
افزایش می یابد لیکن هزینه نیز بالا می رود.
ت) تعداد پریز ها باید طوري انتخاب شود که استفاده از سیم هاي رابط لازم نباشد.
ث) تعداد چراغ ها باید با میزان نور لازم در قسمت هاي مختلف خانه تناسب داشـته باشـد و کلیـد هـاي
کنترل آنها باید در مناسب ترین نقاط نصب شوند.
بارهاي روشنایی خانگی: براي تامین روشنایی عمومی در قسمت هاي مختلف خانه از چـراغ هـاي سـقفی
ثابت استفاده می شودوبراي تامین روشنایی موضعی از پروژکتور هاي قابل تنظیم ویـا چـراغ هـاي سـیار
استفاده به عمل می آید.
تعیین میزان بار روشنایی خانگی : بار روشنایی را می توان با انجام محاسبات روشنایی به طـور دقیـق بـه
دست آورد. در صورتی که این محاسبات انجام نشده باشد آنرا برابر 20تا30 وات بر متـر مربـع مـساحت
زیر بنا در نظر می گیریم (در استاندارد امریکایی حداقل توان 3وات بر فوت مربع یا برابر 32وات بـر متـر

مربع است) در محل هایی نظیر زیر زمین که به صورت انباري مورد استفاده قرار می گیرند واحتیاج به نور
زیاد ندارند می توان 10تا 15وات بر متر مربع به کار برد .براي حیاط خانه 5تا 10وات بر متر مربع کـافی
است .این مقدیر براي استفادهاز لامپ هاي رشته دار معتبر است ودر مورد لامپ هاي فلورسـنت کـه بـه
ندرت در خانه ها مورد استفاده قرار می گیرند، به علت راندمان نورانی بالاتر4/1مقادیر بالا کافی است.
حفاظت انشعاب هاي روشنایی: براي حفاظت انشعاب هاي روشنایی از فیوز یـا دیژنکتورهـاي مینیـاتوري
استفاده می کنیم واندازه آن ها را بر اساس ظرفیت سیم انشعاب یا کمتر انتخاب می کنیم. در صـورتی کـه
سیم انشعاب 5.2 انتخاب شده باشد ،فیوز یا دیژنکتور 16آمپري ودر مواردي که سیم انشعاب 5.1 باشـد
از فیوز یا دیژنکتور 10 آمپري استفاده می کنیم .این وسایل حفاظتی را در تـابلو فیـوز کـه ممکـن اسـت
نزدیک کنتور باشد ،یا در خانه هاي بزرگتر که هر طبقه تـابلو فیـوز مخـصوص بـه خـود دارد قـرار مـی
دهیم.هیچگاه نباید فیوز ها را در نقاط خانه پخش کرد زیرا علاوه بر ظاهر زشتی که پیدا می کنـد تعـویض
آن ها در مواقع اضطراري کار مشکلی است .
بارهاي کوچک خانگی: بار هاي کوچک خانگی نظیر رادیو ،تلویزیون،ضبط صوت،گرام،جارو برقی،چـراغ
رومیزي،بخاري برقی،وسایل برقی آشپزخانه وغیره که محل ثابتی ندارند واز طریـق پریـز هـاي اسـتاندارد
10آمپري تغذیه می شوند.
تعیین میزان وروش تغذیه بار هاي کوچک خانگی : بار هاي برقی آشپزخانه هاي امـروزي قابـل ملاحظـه
است ودائما در حال افزایش است.بار هاي دیگر خانگی به استثناي بخـاري هـاي برقـی معمـولا کوچـک
هستند وبه طور متوسط جریانی از 5.0تا75.0 آمپر می گیرند.هر بخاي برقی 2کیلوواتی در حـدود 9آمپـر
جریان می گیرد لیکن به ندرت اتفاق می افتدکه بیش از دو بخاري برقی در یک لحظه زمـانی در خانـه اي
روشن باشد.با توجه به اینکه همه پریزها در یک زمان حمل بار نمی کنند ،براي براورد میزان بار مـی تـوان
براي هر پریز عمو می در حدود 5.0تا75.0 آمپر وبراي هر پریز آشپزخانه 1تا5.1آمپر در نظر گرفت.
بیشتر مقررات توصیه می کنند که پریز ها به تعداد زیاد نـصب شـوند بـه طـوري کـه هـیچ نقطـه اي از
دیوارهاي اتاق بیشتر از 2تا3متر از نزدیکترین پریز فاصله نداشته باشد.فضاهاي کوچک بین درها مـشمول
این قاعده نیستند . در استاندارد امریکایی که بسیاري از چراغ هـا سـیار هـستندواز پریـز هـا تغذیـه مـی
شوندفاصله 2متر رعایت می شود .این ترتیب نصب اتصال دستگاه ها را به نحو احـسن امکـان پـذیر مـی

کندواستفاده از سیم هاي رابط راغیر ضروري مینماید.پریز هاي آشـپزخانه را در ارتفـاع 11سـانتیمتري در
امتداد قفسه بند ي وپریز هاي نقاط دیگر را در ارتفاع حدود 30سانتیمتر نصب می کنیم.
تعیین تعدادانشعاب ها براي تغذیه پریز ها: با توجه به این که قالب بارها از پریـز هـا تغذیـه مـی شـوند
کوچک هستند و به طور همزمان بارها به همه ي پریز ها متصل نمیشود به منظور کاهش هزینه سـیم کـشی
می توان تعدادي از پریز ها را روي یک انشعاب قرار داد .
قرار دادن تا 12 پریز روي یک انشعاب 5.2 خالی از اشکال است و در مواردي که بارهـاي بزرگتـر مثـل
بخاري هاي برقی مورد استفاده قرار نگیرند میتوان تعداد بیشتري پریز را روي یک انـشعاب قـرار داد . بـا
توجه به اینکه در آشپزخانه هاي امروزي وسایل برقی بسیاري مورد استفاده قرار میگیرد توصیه مـی شـوود
که حداقل یک انشعاب براي تغذیه پریز ها ي آشپزخانه در نظر گرفت . در استاندارد انگلیسی براي تغذیـه
پریز ها از مدار هاي حلقوي استفاده می شود , به این معنی که یـک انـشعاب 5.2 از روي یـک فیـوز 16
آمپري شروع و پس از اتصال آخرین پریز به سر همان فیوز بر می گردد . بـر اسـاس مقـررات ایـن گونـه
انشعاب میتواند هر تعداد پریز را که در 100 متر مربع مساحت زیر بنا قرار داشته باشد تغذیه کند .
بارهاي بزرگ خانگی : براي تغذیه بارهاي بـزرگ خـانگی مثـل اجـاق برقـی ،آبگـرمکن برقـی ،ماشـین
لباسشویی،ماشین خشک کن،ماشین آشغال خـورد کن،ماشـین ظرفـشویی وتهویـه مطبـوع از انـشعابهاي
جداگانه استفاده می کنیم. اندازه انشعاب ووسیله حفاظتی براساس ظرفیت وسیله انتخاب می شـود. کنتـرل
این گونه بارها توسط کلیدها که در نزدیکی وسیله قرار می گیرد انجام می شود وحفاظت توسط فیـوز هـا
یا دیژنکتور هاي مینیاتوري واقع در تابلو فیوزها انجام می شود.
نقشه برق کشی خانه مسکونی :
بر اساس ضوابط گفته شده محل چراغ ها وکلیدهاي کنترل آنها ومحل پریز عمومی و همچنین محـل بـار
هایی که نیاز به مدار مخصوص دارند روي نقشه یا پلان ترسیم می شود که نقشه بـرق کـشی نامیـده مـی
شود. در بسیاري از این نقشه ها محل پریز هاي تلفن تلویزیون وزنگ اخبار نیز مشخص می گردد.
این گونه نقشه ها تعداد انشعاب ها اندازه سیم ها واندازه وسایل حفاظتی را معین نمی کندواین مسئله مهـم
حتی در کار هاي مهندسی به عهده سیم کش گذاشته می شود. به منظور انجام کار به طـور فنـی وصـحیح
ارجح است که نقشه هاي کاملتري که تعداد انشعاب ها اندازه سیم ها ووسایل حفاظتی را نشان مـی دهـد
ترسیم ودر اختیار سیم کش قرار می گیرد.

نکاتی که در طراحی روشنایی وسیم کشی روي پلان هاي ساختمانی باید رعایت گردد:
1 -تاسیسات الکتریکی ساختمان روي پلان ساختمان به صورت تک خطـی طراحـی مـی شـود .قبـل از
طراحی وترسیم بایستی از نقاط مختلف ساختمان بازدید به عمل آیدودر نقاط مرطوب نصب لـوازم برقـی
مجاز نمی باشد .
2 -براي کلیه مصارف فقط یک مسیر در نظر گرفته شود .لذا لازم است بـراي مـصارف پـر مـصرف مثـل
ماشین لباسشویی خط جاگانه اي از تابلوي برق تا محل مصرف کشیده شود وفیوز مناسبی بـراي آن پـیش
بینی گردد براي سایر محل ها مانند اتاق خواب ها ونشیمن وپذیرایی کـه وسـایل کـم آمپـر مثـل رادیـو
وتلویزیون و…. استفاده می شود باید یک خط جداگانه وبراي روشنایی هم خطی دیگـر بـا فیـوز مناسـب
پیش بینی گردد.
3-معمولا براي کولر هاي گازي یا آبی خط مستقیمی با فیوز مناسب طراحی وپیش بینی می شود.
4-براي مدار خبر ومکالمه نیز خط مستقیمی با فیوز با آمپراژ کم قرار می دهند .
5-محل هایی که براي کنده کاري لوله هاي برق در نظر گرفته می شود،بایدطوري باشد کـه لطمـه اي بـه
استقامت بنا نزند ومحل عبور لوله ها امکان پذیر باشد.
6 -کلید ها باید در محل هایی از ساختمان قرار گیرد که به راحتی در دسترس باشد مثلا وقتـی یـک نفـر
وارد اتاق می شود باید بلافاصله در دسترس او قرار گیرد.
7-سیستم هاي پریز تلفن حتما از درون لوله جاگانه اي بگذرد.
8-کابل پریز آنتن رادیو وتلویزیون باید حتما از داخل لوله جداگانه اي عبئر داده شود وسر لوله تـا پـشت
بام مستقیم در نظر گرفته شود .
9 -ارتفاع کلید در کف تمام شـده 101سـانتی متـر وپریـز هـا 30تـا 35سـانتی مترباشـد.در آشـپزخانه
کلیدهاوپریزها هم ارتفاع باشند.
10 -حدالامکان از تعبیه جعبه تقسیم پرهیز گردد زیرا به نماي داخلی ساختمان لطمه می زند. در صـورت
لزوم جعبه تقسیم آن را باید در ارتفاع 30تا50سانتی متري از سقف قرار داد.

بازرسی وآزمایش تاسیسات سیم کشی :

پس از تکمیل سیم کشی چه در اماکن مسکونی و تجاري وچه در مراکز صنعتی نباید فورا به وصـل بـرق
مبادرت کرد .اتصال برق تنها پس از انجام آزمایش هایی که موید انجام صحیح سیم کشی باشد مجاز مـی
باشد.این آ؛زمایش ها ابتدا توسط سیم کش انجام می شود وسپس باید توسط ماموران شرکت بـرق منطقـه
اي قبل از اتصال سیستم به شبکه توزیع انجام گردد. به دلیل فرسودگی سیستم هاي سیم کشی بـا گذشـت
زمان توصیه می شود این آزمایش ها هر پنج سال یک بار تکرار شود. در این بخـش بـا وسـایل آزمـایش
وآزمایش هاي لازم که ایمنی سیستم هاي سیم کشی را تضمین می کند آشنا می شویم:وسـایل آزمـایش :
1 -مولتی متر یا آوومتر
1
: ولتاژ جریان ومقاومت را اندازه گیري می کند . اتصال دو سیم مـولتی متـر در
حالت اندازه گیري مقاومت به یکدیگر باید مقاومت صفر را نشان دهد .بنا براین قبل از هـر انـدازه گیـري
مقاومت ،با استفاده از مقاومت تنظیم ،صفر وسیله را تنظیم می کنیم.
2 -زنگ اخبار : با استفاده از دو سیم بلند می توان اتصال هر قسمت از مدار را امتحان کرد .
3 -مگر
: یک مولد دستی است که براي ولتاژهاي 500تا 1000 ولت ساخته می شود. مگر ها بـه یـک 2
کلید دو وضعیتی مجهز هستند که در یک وضعیت متصل بودن مدار ودر وضعیت دیگر مقاومت عـایقی ةن
را نشان می دهد.
4 -فازمتر: در این وسیله از لامپ نئون استفاده به عمل می آید کـه جریـان بـسیار کمـی از طریـق بـدن
آزمایش کننده وزمین می کشد. روشن بودن لامپ نئون گرم بودن سیم مورد آزمایش را نشان می دهد.
آزمایش اتصال صحیح کلیدها وپریز ها وفیوز ها: می دانیم که وسایل مورد نظر همیشه روي سیم فاز قـرار
می گیرند.براي کسب اطمینان از اتصال صحیح این اجزا قبل از اتصال برق می توان آن ها را با زنگ اخبار
آزمایش کرد. یکی از سیم هاي زنگ اخبار را به فاز ورودي در جعبه کنتور متصل می کنیم وبا اتصال سـر
دیگر به فیوز ها ،کلیدها وسوراخ سمت راست پریز ها آنها را مورد آزمایش قرار می دهیم.
آزمایش متصل بودن مدار ها : براي حصول اطمینان از متصل بودن مدار هـا از زنـگ اخبـار اسـتفاده مـی
کنیم.براي این کار یکی از دوسیم زنگ اخبار را به ابتداي مدار متصل می کنیم وسیم دوم را به نقاط دیگـر
مدار حرکت می دهیم تا از اتصال آنها اطمینان حاصل شود. آزمایش سیم نول هم به همـین ترتیـب انجـام
می شود.

آزمایش صحیح اتصال زمین : این آزمایش را می توان به وسیله آوومتر انجام داد .مقاومت بدنـه دورتـرین
وسیله متصل به اتصال اصلی زمین نباید از حداکثر یک اهم متجاوز گردد. البته باید در نظر داشت کـه بـه
نتیجه این آزمایش با آوومتر نمی توان اکتفا نمود. زیرا در صورتی که بدنه دستگاهی اتصال شلی بـه بدنـه
داشته با شد این آزمایش اتصال را صحیح نشان می دهد لیکن عبور جریان زیاد در عمل این گونـه اتـصال
را گرم می کند وسبب ذوب آن می شود که ممکن است سبب بروز جرقه یا خطرات دیگـر شـود. بیـشتر
مفررات لازم می دانند پس از این آزمایش مقدماتی سیم زمین با جریانی معادل یک ونیم برابر جریان مجاز
مدار تا حداکثر 25 آمپر مورد آزمایش قرار گیرد تا هر گونه اتصال ناقص یافت شود واصلاح گردد.